Edebiyat Terimi Olarak Çok Bağlaçlılık, Eş görevli ya da benzer işlevli öğelerin bağlaçlarla art arda sıralanma durumu.
Çehov Tarzı Hikâye Nedir?
Olaydan çok insanın belli bir zaman dilimindeki durumunu anlatan, günlük ve sıradan olaylardan ve kişinin o anki ruhsal durumundan yola çıkan, duygu, tahlil ve gözlemin önemli olduğu hikâye tarzı; durum hikâyesi.
Dekanlık Nedir?
Edebiyatı soysuzlaştırdıkları öne sürülen sanatçı ya da akımlara verilen isim. Örneğin Ahmet Mithat Efendi, Edebiyat-ı Cedide şairlerini gülünç göstermek için onlara dekanlar demiştir.
Deyiş Nedir?
Türk halk edebiyatında hece vezniyle söylenen şiirler. Türkü, destan, koçaklama, güzelleme, taşlama, nefes, koşma, tekerleme türlerinin hepsine deyiş adı verilir. “Deme” sözcüğü de kullanılır.”Deme” daha çok Alevî şairlerin tarikatlarıyla ilgili konuları işleyen şiirlerine kendilerince verilen ad.
Dışavurumculuk Nedir?
Ekspresyonizm ya da Anlatımcılık da denir. 20.yy.ın başlarında Avrupada ortaya çıkan sanat ve mimarlık akımı. Güzel sanatlarda Rönesanstan beri hüküm sürmüş doğaya uygun betimleme anlayışından bir kopuş olan dışavurumculukta, sanatın asıl amacı, sanatçının duygularını ve iç dünyasını, renk, çizgi, yüzey ve kütle aracılığıyla dışa vurmasıdır. Bu duyguları daha güçlü yansıtabilmek için sanatçılar tasarımda denge ya da güzellik gibi geleneksel kavramlardan uzaklaşarak biçimbozma (deformasyon) yöntemini yaygınlıkla uygulamışlardır.
Destan Nedir?
1. Olağanüstü olayların olağanüstü kişilerle, olağanüstü biçimde dilden dile anlatıldığı öyküleştirilmiş şiir biçimindeki edebi eser.
“Oğuz Kağan Destanına göre Türklerin atası Oğuz kağan 40 günde yürümüştür.”
2. Tarih öncesi tanrı, tanrıça, yarı tanrı ve kahramanlarla ilgili olağanüstü olayları konu alan şiir.
Destan Nedir?
1. Yunanca Epos şiirinin karşılığı olan bu kavram, toplumların belleklerinde derin izler bırakmış yiğitlik ve kahramanlık olaylarını manzum olarak öyküleyici bir yöntemle anlatan en eski edebiyat türüdür.
2. Toplumların vicdanında derin izler bırakmış bir olayı, özellikle de kahramanlık olaylarını manzum olarak anlatan, en eski edebiyat türü.
3. Ulusların çok eski çağlardaki büyük savaşlarını, başlarından geçen büyük olayları anlatan manzume.
Deyişme Nedir?
Halk edebiyatında âşıkların karşılıklı şiir söylemesi. Atışma da denir. En az iki âşık kendi kendilerine ya da bilirkişiler ve dinleyiciler karşısında belli kurallar çerçevesinde şiir yarışı yaparlar. Birbirlerini denerler, ustalıklarıyla öne çıkmaya çalışırlar. Deyişme şu sırayla yapılır:
Merhabalaşma, giriş bölümüdür. Âşıklar, birbirlerini ve dinleyicileri “Hoşgeldiniz”, “Sefa geldiniz”, “Merhaba” gibi sözcüklerle rediflerine bağlanan kafiyelerle dörtlükler kurarak selamlar.
İkinci bölümde âşıklar kendi ustalarının şiirlerinden örnekler söyler.
Tekerleme bölümü denilen üçüncü bölüm asıl deyişme bölümüdür. Ev sahibi ya da yaşlı bir kişi düz ya da geniş ayakla deyişmeyi açar. Âşıklar konu ve bend sınırlaması olmaksızın verilen oyun üzerinden deyişmeye başlar. Âşıklar asıl ustalıklarını ve sanatçılıklarını burada göstermeye çalışır. İlk ayak bitince diğer âşık yeni bir ayak açar. Deyişme sürdükçe ayaklar darayak halini alır. Deyişme karşılıklı soru-yanıt şekline döner. Âşıklar böylece birbirlerinin bilgi ve sanatlarını ölçer. Bir şekilde karşısındakini söz söylemez haline getiren âşık deyişmeyi kazanır.
Söz söyleyememe durumuna “lebdeğmez” denir. Deyişmenin sonunda da âşıklar birbirlerini rahatlatmak, gönül almak için karşılıklı koşmalar söyler. Birbirlerini överek hoşgörü örneğiyle deyişmeyi bitirirler. Örneğin âşık Şenlik ile âşık Feryadînin deyişmesi:
Şenlik:
Şöhretin vezir payında
Rütbesiyle şana layık
Oturuşun o duruşun
Hem sultana hana layık
Feryadî:
Sefa geldin gözüm üzre
Olsam mihmana layık
Şeyhülislam, sadrazam
Doğru AlOsmana layık
Şenlik:
Seninle oldum taaşşuk
Gözlerime geldi ışık
Duymadım sen kime aşık
Dillerin Kurana layık
Feryadî:
Bu düşkün gönlüm açarsın
Selim Sıratı geçersin
Kevser ırmaktan içersin
Olasan cihana layık
Şenlik:
Kul şenliği eder hürmet
Rikabın kıldım ziyaret
Sana nasip olsun cennet
Huriye gılmana layık
Feryadî:
Sefil Feryadî göresen
Meram maksûda eresen
Sancak altında durusan
Habîb-i Rahmana layık
Dışavurumculuk Nedir?
Ekspresyonizm ya da Anlatımcılık da denir. 20.yy.ın başlarında Avrupada ortaya çıkan sanat ve mimarlık akımı. Güzel sanatlarda Rönesanstan beri hüküm sürmüş doğaya uygun betimleme anlayışından bir kopuş olan dışavurumculukta, sanatın asıl amacı, sanatçının duygularını ve iç dünyasını, renk, çizgi, yüzey ve kütle aracılığıyla dışa vurmasıdır. Bu duyguları daha güçlü yansıtabilmek için sanatçılar tasarımda denge ya da güzellik gibi geleneksel kavramlardan uzaklaşarak biçimbozma (deformasyon) yöntemini yaygınlıkla uygulamışlardır.
Çağrışımsal Alan Nedir?
Çağrışım yoluyla aralarında anlamsal ya da biçimsel bağlantılar kurulabilen kavram ve sözcüklerin oluşturduğu bütün.