Türkçe-Dil Bilgisi Terimi Olarak Eleştiri (Tenkit), 1- Bir sanat eserinin, bir sanatçının gerçek değerini belirlemek amacıyla yapılan inceleme ve araştırmalara eleştiri denir. Bir metni inceleme yoluyla o metnin üzerinde bir değer yargısına varma ; bir eserin zayıf ve kuvvetli yanlarını belirtme, eleştirinin özelliklerindendir.
2- Bir insanı, bir eseri, bir konuyu doğru ve yanlış yanlarını bulup göstermek amacıyla inceleme işi, tenkit.
Eğretileme (İstiare) Nedir?
Arapça bir sözcük olup “bir şeyi iğreti, ödünç alma” anlamındadır. Ya benzeyenle ya da benzetilenle yapılan benzetmedir.
Örnek :
Aslan gibi güçlü bir adamdı. (benzetme)
Soruyu doğru yanıtlayınca “Aslan be!” dedi. (eğretileme)
Etken Fiil Nedir?
Öznesi belli olan, öznesiyle kesin ilişkisi bulunan ve herhangi bir çatı eki almamış olan fiil: O hızlı yürüdü, ben kaçtım. (P.Safa. Şimşek,s.23)
Edilgen Eylem Nedir?
Gerçek öznesi yerinde olmayan eylem. Türkçede bu eylem – (i) I- bazen de – (i) n- edilgen çatı ekleriyle kurulur.
Edilgen Fiil Nedir?
İşi yapan gerçek bir öznenin bulunmadığı fiillerdir. Bu tür fiillerde özne işi yapan değil, başkasının yaptığı işten etkilenendir. Daha doğru bir ifadeyle edilgen fiillerde özne, pasif durumdadır ve iş onun üzerinde yapılır. Edilgen fiiller, fiil kök veya gövdelerine “-l-” veya “-n-” eklerinin gelmesiyle oluşturulur. Örnek : Taşlıkta çocuk sesleri duyuldu. Çamaşırlar yıkandı.
Eş Anlamlı (Anlamdaş) Sözcükler Nedir?
Sesleri farklı, anlamları aynı olan sözcüklere eş anlamlı(anlamdaş) sözcükler denir.
NOT: Türkçedeki eş anlamlılık, yabancı kökenli sözcüklerden kaynaklanır.
Örnek :
bağımsızlık-istiklal, görev-vazife, sorun-problem, koruma-muhafaza, yüz-sima
Emir Kipi Nedir?
Buyruk kipi. Eylemin yapılıp yapılmamasını kesin olarak buyuran kip.
Eş Sesli Sözcükler Nedir?
Yazılış ve söylenişleri aynı, anlamları farklı olan sözcüklere eş sesli (sesteş) sözcükler denir.
Örnek :
Havuzun suyu çok güzel, hemen dal.
Bu dal her an kırılabilir.
(dal kelimesi sesteştir.)
Emir Cümlesi Nedir?
Fiil cümlesinin yüklemi emir kipi olan türü: Üzerine aldığın işi oyalanmadan yap! Kendin getir. Vb.